TrueCostAuto iOS Kullanım Kılavuzu & Çalıştırma Rehberi

TrueCostAuto uygulamasına hoş geldiniz. Bu uygulama, çok boyutlu finansal modeller ve araç enerji verimliliği hesaplama algoritmaları kullanarak bir araca sahip olmanın gerçek maliyetini (TCO, Toplam Sahip Olma Maliyeti) ortaya çıkarır ve kişisel tercihlerinize göre mantıklı satın alma kararları vermenize yardımcı olur.

1. Temel Kavramlar

Kullanmaya başlamadan önce şu iki temel kavramı anlamanız faydalı olacaktır:

• TCO (Total Cost of Ownership, Toplam Sahip Olma Maliyeti): Bir araç satın almak sadece bayiye ödediğiniz anahtar teslim fiyatından ibaret değildir. TCO; değer kaybı zararlarını, yakıt/elektrik giderlerini, kasko ve trafik sigortasını, periyodik bakımları, otoyol/köprü geçiş ücretlerini ve peşinatın alternatif fırsat maliyetini (yatırıma yönlendirilmeyen nakit faiz kaybı) veya kredi faizlerini içerir.
• PRS (Purchase Recommendability Score, Satın Alma Öneri Skoru): Ekonomik maliyetler ile araç hakkındaki öznel tercihlerinizi (tasarım, bagaj hacmi, sürüş destek sistemleri vb.) ayarladığınız ağırlık oranına göre harmanlayan ve $[-200, 200]$ puan arasında bir sonuç üreten benzersiz bir değerlendirme sistemidir. Çok sayıda aday araç arasından hangisinin sizin için en uygun olduğunu belirlemede kılavuzluk eder.

2. Hızlı Başlangıç: İlk Aracınızı Ekleyin ve Analiz Edin

Adım 1: Ülke veya Bölgenizi Ayarlayın

1. Alt menü çubuğundaki Ön Tanımlılar (Presets) sekmesine gidin.
2. Ülke/Bölge Seç (Select Country/Region) seçeneğine dokunarak yaşadığınız yeri seçin (örneğin, “Türkiye” veya “ABD”).
3. Seçim yapıldığında yerel vergi oranları (ÖTV, MTV), banka mevduat getiri oranları, ortalama sigorta/bakım masrafları ve ölçü birimleri (örneğin, km/litre veya MPG) otomatik olarak eşitlenecektir.

Adım 2: Araç Ekleme

1. Garaj (Garage) ana sayfasının sağ alt köşesindeki + (Araç Ekle) düğmesine dokunun.
2. Temel Bilgiler: Aracın adını girin (örneğin, “Benim Hibrit SUV’um”), motor tipini (Elektrikli / Benzinli / Şarj Edilebilir Hibrit) ve durumunu (Yeni / İkinci El) seçin.
3. Satın Alma Maliyeti: Aracın anahtar teslim net fiyatını girin. Ülke ön tanımlı ayarlarına göre vergi ve ilk yıl sigortası otomatik doldurulacaktır. İsterseniz bunları gerçek sözleşme verilerinize göre düzenleyebilirsiniz.
4. Kullanım ve Verimlilik: Yıllık tahmini kilometrenizi, planlanan sahiplik süresini ve aracın resmi katalog yakıt/elektrik tüketim verilerini girin.
5. Öznel Faktörler (İsteğe bağlı): Ekranın altındaki “Değerlendirme Kriteri Ekle” düğmesine dokunarak önem verdiğiniz veya beğenmediğiniz özelliklere $[-10, 10]$ puan arasında puan verin (örneğin, “Multimedya Sistemi” için $+5$, “Koltuk Sertliği” için $-2$).
6. Sağ üstteki Kaydet düğmesine dokunun.

Adım 3: TCO Detay Analizini Görüntüleyin

1. Garaj listesinden yeni eklediğiniz aracın kartına dokunun.
2. Detaylı analiz paneli Analiz (Analysis) ekranını açın:
   • TCO Özet Kartı: Günlük, aylık ve kilometre başına düşen sahiplik maliyetlerini gösterir.
   • Değer Kaybı ve Kalan Değer: Sahiplik süresi sonundaki tahmini değer kaybı masrafını ve tahmini ikinci el satış değerini gösterir.
   • Sağlık Durumu Radar Grafiği: Değer kaybı kontrolü, enerji verimliliği, bakım yükü, kalan değer koruması ve dayanıklılık olmak üzere 5 boyutta aracınızı puanlar.
   • Yıllara Göre Maliyet Eğrisi: Zaman çizelgesi üzerindeki kaydırıcıyı sürükleyerek değer kaybı yavaşladıkça yıllık ortalama TCO’nun nasıl düştüğünü görebilir ve sistemin “en uygun satış yılı” önerisini okuyabilirsiniz.

3. Detaylı Parametre Giriş Rehberi

Giriş yaparken şu parametreleri kendi koşullarınıza göre ince ayarlamak, hesaplama sonuçlarını gerçek masraflarınıza en yakın düzeye getirir:

A. Satın Alma Detayları

• Araç Fiyatı: Vergi ve tescil masrafları hariç net satın alma fiyatı.
• İndirimler ve Teşvikler: Bayi indirimlerini veya devletin elektrikli araç teşviklerini girin. Bu tutar başlangıç maliyetinden düşülür.
• Kredi (Finansman) Seçeneği: Kredili satın alıyorsanız açın. Kredi Anaparası, Yıllık Faiz Oranı (APR) ve Vade Süresi bilgilerini girin. Faiz maliyeti hesaplanıp TCO’ya dahil edilecek, peşinat olarak ödenen kısım için ise fırsat maliyeti faizi hesaplanacaktır. Kredi kapalıysa araç fiyatının tamamı peşin kabul edilip alternatif fırsat maliyetine tabi tutulur.

B. Kullanım ve Enerji

• Yıllık Kilometre: Her yıl sürmeyi planladığınız tahmini mesafe. Doğrudan yakıt/elektrik masraflarını ve otoyol ücretlerini etkiler.
• Elektrikli Sürüş Oranı (Sadece PHEV): Şarj edilebilir hibrit araçlarda günlük sürüşün yüzde kaçını elektrikle (şarjlı sürüş) ve yüzde kaçını benzinle yapacağınızı tahmin edin. Elektrikli sürüş oranı arttıkça enerji maliyeti düşer.
• Menzil Verimlilik Oranı (Sadece EV/PHEV): Katalog menzil verilerinin sürüş alışkanlıklarına ve hava durumuna göre sapmasını belirtir. Örneğin, yazın klima kullanımı durumunda verimliliği $80\%$ olarak ayarlayabilirsiniz, sistem elektrik tüketimini buna göre artıracaktır.

C. Öznel Faktörler

• Kriter Ekle menüsünden kişisel tercihlerinizi seçin veya yeni başlıklar oluşturun.
• Kaydırıcıyı $-10$ (Kesinlikle beğenmiyorum) ile $+10$ (Çok beğeniyorum) arasında ayarlayın ($0$ nötrdür). Bu değerler TCO maliyet hesabını değiştirmez ancak karşılaştırma ekranındaki öneri skorunu (PRS) etkiler.

4. Araç Karşılaştırma (PK) ve Karar Verme

Karar vermekte zorlandığınız birden fazla araç varsa karşılaştırma özelliğini kullanabilirsiniz:

4.1 Karşılaştırmayı Başlatın

1. Garaj ekranında karşılaştırmak istediğiniz araçların kutucuklarını işaretleyin (ücretsiz sürümde en fazla 2, Pro sürümünde en fazla 16 araç).
2. Sağ alttaki yüzen yuvarlak PK (Karşılaştır) düğmesine dokunarak karşılaştırma ekranına gidin.

4.2 Kişisel Tercih Ağırlığı

• Karşılaştırma ekranının en üstündeki Satın Alma Tercihi kaydırıcısını hareket ettirerek bütçe ve kişisel zevk dengesini kurun:
  • Ekonomi Ağırlıklı (100%): PRS skoru tamamen sahip olma maliyetlerine (günlük TCO ve enerji masrafı) göre hesaplanır. En ucuz olan araç 1. sırayı alır.
  • Tercih Ağırlıklı (100%): PRS skoru tamamen öznel puanlarınıza göre hesaplanır. En çok beğendiğiniz araç 1. sırayı alır.
  • Kaydırıcıyı kendinize göre ayarlayın, sistem önerilen “şampiyon aracı” yeşil renkle vurgulayacaktır.

4.3 Duyarlılık ve TCO Birikim Grafikleri

• Kilometreye Göre Yıllık Maliyet:
  • Yıllık kilometre değişiminin araçların yıllık toplam masrafını nasıl etkilediğini çizgi grafiğinde karşılaştırır.
  • Eğrilerin kesişim noktaları kritik eşiktir: Başlangıç fiyatı yüksek ancak yakıtı ucuz olan elektrikli aracın, benzinli aracı ne zaman amorti ettiğini gösterir.
• Toplam TCO Birikim Eğrisi:
  • Satın alma anından itibaren yıllar içindeki toplam harcama ve değer kaybı birikimini gösterir.
  • Planlanan sahiplik süresi düz çizgi, sonraki yılların tahmini ise kesik çizgi olarak gösterilir.
  • Alt kısımdaki yığılmış sütun grafiği masraf kalemlerini (sigorta, değer kaybı, enerji, bakım) göstererek hangi araca hangi alanda para harcandığını analiz eder.

4.4 Akıllı Analiz Kartları

Karşılaştırma ekranında girdi verilerinize göre otomatik analiz ipuçları gösterilir:

• Yüksek Kilometre Önerisi: Yüksek yıllık kilometreye rağmen benzinli araç seçen kullanıcıları uyararak yakıt tasarrufu için EV veya PHEV seçeneklerini düşünmelerini önerir.
• Düşük Kilometre İkinci El Önerisi: Yıllık kilometresi çok düşük olan sürücülere, yeni araçların ilk yıllardaki sert değer kaybı eğrisini aşmak için 3-5 yaşındaki temiz bir ikinci el aracı düşünmelerini önerir.
• Geri Kazanımlı EV Uyarısı: İkinci el elektrikli araç düşünen kullanıcılara, batarya ömrünü ve garanti durumunu kontrol etmelerini hatırlatarak gelecekteki yüksek batarya değişim maliyetlerinden kaçınmalarını önerir.

5. Ayarlar ve Veri Yönetimi

5.1 Ön Tanımlı Değerlerin Değiştirilmesi ve Sıfırlama

Sistem ön tanımlı verileri pazar ortalamalarına dayanır. Bunları kendi kullanım koşullarınıza göre değiştirebilirsiniz:

1. Ön Tanımlılar (Presets) sayfasına gidin ve değiştirmek istediğiniz alanı bulun (örneğin, “Elektrik Fiyatı” veya “Mevduat Faiz Getirisi”).
2. Kendi değerinizi girin. Bu değişiklik sadece o an seçili olan ülkeye uygulanır.
3. Değişiklikleri geri almak isterseniz, Ayarlar (Settings) ekranındaki Yapılandırmayı Sıfırla düğmesine dokunarak varsayılan değerleri geri yükleyin.

5.2 Veri Yedekleme ve Geri Yükleme

Veri kaybını önlemek için verilerinizi düzenli olarak yedeklemenizi öneririz:

1. Ayarlar -> Veri Yedekleme yolunu izleyin.
2. Yedeklemek istediğiniz verileri (araçlar, presets, kriterler) seçip Yedeği Dışa Aktar düğmesine dokunarak bir JSON dosyasını iOS Dosyalar uygulamasına kaydedin.
3. Verileri geri yüklemek için Veri İçe Aktar düğmesine dokunup yedek JSON dosyasını seçin.
4. ⚠️ Uyarı: Veri geri yükleme işlemi cihazdaki mevcut tüm verilerin üzerine yazar ve geri alınamaz.

5.3 Ücretsiz, Abonelikli ve Ömür Boyu Sürüm Karşılaştırması

Sistemde üç adet entegre faturalandırma modu bulunmaktadır. İlgili avantajlar ve sınırlamalar aşağıdaki gibidir:

💡 Öneri: Yıllık kilometresi yüksek olan veya 3 ya da daha fazla aracı karşılaştırmak isteyen kullanıcılara doğrudan Ömür Boyu (Lifetime) sürümü tercih etmelerini öneririz. Tek seferlik ödeme kalıcı erişim sağlar ve uzun vadede daha hesaplıdır.